Instructies voor Stap 4 in het Grote Boek: de drie inventarissen

Als we de eigenlijke instructies voor Stap 4 in het Grote Boek zoeken, lopen ze van onderaan pagina 63 tot en met pagina 71 in hoofdstuk 5, Hoe het werkt. Na het besluit van de Derde Stap zegt het boek dat we een koers van daadkrachtig handelen insloegen, een persoonlijk schoon schip maken dat velen van ons nooit hadden geprobeerd (pagina 63). De inventaris zelf bestaat uit drie schriftelijke lijsten: een wrokinventaris (pagina 64 tot 67), een angstinventaris (pagina 67 tot 68) en een onderzoek van ons seksueel gedrag (pagina 68 tot 70). Dat is de hele opdracht. Het boek vraagt nooit om een levensverhaal of een catalogus van elke zonde die we ons kunnen herinneren; het vraagt om een eerlijke, schriftelijke blik op wat ons heeft geblokkeerd.

Het boek opent met een nuchter zakelijk beeld: “Een bedrijf dat geen regelmatige inventaris opmaakt, gaat meestal failliet” (pagina 64). Dus namen we eerlijk de balans op en zochten we de gebreken in onze aard op die onze mislukking veroorzaakten, ervan overtuigd dat het zelf in zijn verschillende vormen ons had verslagen (pagina 64).

De wrokinventaris (pagina 64 tot 67)

Het Grote Boek noemt wrok de “boosdoener nummer één” en zegt: “Ze vernietigt meer alcoholisten dan wat ook” (pagina 64). Dus begint de inventaris daar. “Om met wrok om te gaan, zetten we haar op papier” (pagina 64). We noteren de mensen, instellingen en principes op wie we boos zijn. Naast elke naam schrijven we de oorzaak, het specifieke ding dat er gebeurde. Dan vragen we welk deel van het zelf werd gekwetst of bedreigd: ons zelfrespect, onze veiligheid, onze ambities, onze persoonlijke of seksuele relaties (pagina 64 en 65). Pagina 65 toont zelfs een voorbeeldschema, zodat we precies kunnen zien hoe een voltooide lijst eruitziet.

Dan komt de wending. Als we de lijst doorlezen, zien we de prijs die we hebben betaald: “Het is duidelijk dat een leven met diepe wrok slechts tot zinloosheid en ongeluk leidt” (pagina 66). De uitweg van het boek is de mensen die ons onrecht deden te zien als misschien spiritueel ziek (pagina 66) en God te vragen ons te helpen hun dezelfde verdraagzaamheid, hetzelfde medelijden en hetzelfde geduld te tonen die wij aan een zieke vriend zouden schenken (pagina 67), biddend: “God bewaar mij ervoor boos te worden. Uw wil geschiede” (pagina 67). Als laatste komt wat velen van ons de vierde kolom noemen: “We zetten het onrecht dat anderen hadden gedaan uit onze gedachten en zochten vastberaden naar onze eigen fouten” (pagina 67). We vragen: “Waar waren we zelfzuchtig, oneerlijk, op eigen gewin uit en bang geweest?” (pagina 67).

De angstinventaris (pagina 67 tot 68)

Angst krijgt een eigen lijst omdat ze bijna elk deel van ons leven raakt; het boek beschrijft haar als een kwade, wegvretende draad die door het weefsel van ons bestaan loopt (pagina 67). De instructie is kort: “We hebben onze angsten grondig doorgenomen. We zetten ze op papier, ook al hadden we er geen wrok bij” (pagina 68). Bij elke angst vragen we ons af waarom we haar hebben, en het boek biedt een eerlijk antwoord: het vertrouwen op onszelf liet ons in de steek (pagina 68). Het middel is geen doorzettingsvermogen maar vertrouwen. “We vragen Hem onze angst weg te nemen en onze aandacht te richten op wat Hij wil dat wij zijn” (pagina 68), en het boek zegt dat we meteen beginnen aan angst te ontgroeien.

De seksuele inventaris (pagina 68 tot 70)

De derde lijst onderzoekt ons eigen seksueel gedrag in de afgelopen jaren (pagina 69). We vragen waar we zelfzuchtig, oneerlijk of onattent waren, wie we kwetsten, en of we jaloezie, achterdocht of bitterheid opwekten (pagina 69). We zetten alles op papier en onderwerpen elke relatie aan één eenvoudige test: was ze zelfzuchtig of niet (pagina 69)? Uit die eerlijke blik vormen we een gezond en verstandig ideaal voor ons toekomstige seksleven, en “We vroegen God onze idealen te vormen en ons te helpen ernaar te leven” (pagina 69). Als seks lastig blijft, geeft pagina 70 een praktisch voorschrift: we storten ons nog meer in het helpen van anderen, en we bidden om het juiste ideaal en om de kracht om het juiste te doen.

Een goed begin (pagina 70 tot 71)

Als we grondig zijn geweest, hebben we veel opgeschreven (pagina 70). We hebben onze wrok geanalyseerd en de mensen genoteerd die we hebben gekwetst, en zijn bereid geworden het verleden recht te zetten (pagina 70). Dan sluit het boek de inventaris af met geruststelling in plaats van een cijfer: “Als je al een besluit hebt genomen en een inventaris hebt opgemaakt van je grovere beperkingen, heb je een goed begin gemaakt” (pagina 71). Stap 4 hoeft niet perfect te zijn. Het moet eerlijk zijn en op papier staan. Het hoofdstuk eindigt met de opmerking dat we grote brokken waarheid over onszelf hebben doorgeslikt en verteerd (pagina 71), en die waarheid nemen we precies mee naar Stap 5.