Ana sayfa › Kitaplardan A.A. soruları › Büyük Kitap’ta sık sık tek başına alıntılanan bölümler

“Sen kim oluyorsun da Tanrı’nın olmadığını söyleyebiliyorsun!”: bunu kim söylüyor, kime?

Basamakları, Gelenekleri, Kavramları ve Büyük Kitap alıntılarını A.A.’nın 2022 Türkçe baskısından (“Adsız Alkolikler”), Önsöz’ü ve Huzur Duası’nı A.A. Türkiye’nin yayımladığı şekliyle aktarıyoruz. Basamak 12’de İngilizcesi ve A.A. Türkiye’nin toplantılarda okuduğu metin “bu mesajı alkoliklere taşımaya” der. A.A.’nın Türkçe metni olmayan yerlerde çeviri bizimdir. Sayfa numaraları İngilizce 4. baskıya göredir; Türkçe baskıda aynı yer genellikle 13–25 sayfa sonradır. İngilizcesini okuyun

Kısaca:

  • Kimse bunu bir başkasına söylemez. Büyük Kitap’ta bu, “ateist olduğunu düşünen bir adamın” (s. 55) hastane odasında tek başınayken aklına gelen bir düşüncedir. “Sonra adeta bir şimşek çaktı kafasında” (s. 56) Soru ona, kendi kafasının içinde, kendi inançsızlığı hakkında soruldu.
  • 56. sayfadadır, agnostik okura yazılmış 4. Bölüm’ün, “Biz, Agnostikler”, sonunda. Kitap adamın hikâyesini bir örnek olarak anlatır ve hemen bunun herkesin yolu olmadığını ekler: “Bu arkadaşın aydınlanması ani gelişmiş. Bazılarımızda daha yavaş oluyor.” (s. 57)
  • Kitap üyelere agnostik ya da ateist bir yeni gelenle nasıl konuşacaklarını anlatırken, ona meydan okumanın tam tersini söyler: “sizin Tanrı konseptinize katılmak zorunda olmadığının üzerinde durun.” (s. 93)
  • Adam bunu bir üye hikâyesi olan “Güneyli Dostumuz”da (Bölüm I) kendisi yeniden anlatır (s. 208–218). Orada sözler “bir ses gibi gelen bir düşünce” olarak gelir (s. 215). Sonraki tarih kitapları, bu hikâyenin yazarını erken dönem üyelerinden Fitz M. olarak belirler.

4. Bölüm’deki hikâye (s. 55–57)

Bölüm onu şöyle tanıtır: “Bu kitapta ateist olduğunu düşünen bir adamın tecrübelerini okuyacaksınız.” (s. 55) Sırasıyla anlattıkları:

  1. O bir papazın oğluydu ve “aldığı yoğun dini eğitim” yüzünden isyankâr birine dönüştü (s. 56); yıllarca süren sıkıntılar, ailesinin başına gelen felaketler ve giderek kötüleşen alkolizm onu kendi kendini yok etmenin eşiğine getirdi (s. 56).
  2. Hastanede yanına, manevi bir tecrübe yaşamış bir alkolik geldi. Adam şöyle bağırdı: “Eğer bir Tanrı varsa, şimdiye kadar neden benim için hiçbir şey yapmadı?” (s. 56)
  3. Daha sonra “odasında yalnızken” (s. 56) kendine şunu sordu: “Şimdiye dek tanıdığım tüm dindar insanların hatalı olmaları mümkün mü?” (s. 56) Bunu düşünürken kendini cehennem azabı içinde hissetti (s. 56).
  4. Sonra düşünce geldi ve “diğer tüm düşünceler yok oldu” (s. 56): “Sen kim oluyorsun da Tanrı’nın olmadığını söyleyebiliyorsun!” (s. 56)
  5. Adam “yatağından yuvarlanarak dizlerinin üzerine çöktüğünü anlatıyor” (s. 56); Tanrı’nın huzurunda olduğuna dair ezici bir inançla dolar ve “Nihayet kıyıya ayak basmıştı” (s. 56) Bu görüntü, bölümün daha önceki tablosuna karşılık verir: bazı agnostikler “mantıktan inanca doğru yol almış, arzu edilen inanç kıyılarına yaklaşmıştı” (s. 53), ama kıyıya bir türlü ayak basamıyorlardı.
  6. Alkol sorunu o gece ortadan kalktı; birkaç kısa özlem anı dışında içki düşüncesi bir daha geri gelmedi (s. 56–57).

Ardından kitabın yorumu: “Bu olay bir mucize değil de nedir? Üstelik açıklaması da gayet basit.” (s. 57) “Hayatında gelişen olaylar onu inanca yönlendirdi.” (s. 57) “O da alçak gönüllükle kendini Yaratıcısı’na teslim etti. Ve aydınlığa kavuştu…” (s. 57)

Kim söylüyor, kime

Metin bu konuda açıktır. Hastanedeki ziyaretçi bunu söylemedi ve kitap bunu hiçbir üyenin ağzına koymaz. Adam, tanıdığı dindar insanların hepsinin yanılıp yanılmadığını kendine sordu; “büyük düşünce” (s. 56) o yalnızken geldi. Sorudaki “sen” adamın kendisidir.

Yani bu cümle, tek bir adamın tecrübesinde bir dönüm noktasıdır ve bir tanıklık olarak sunulur. İnanmayan birine söylenecek bir şey olarak sunulmaz ve kitabın geri kalanı, üyeler böyle biriyle konuşurken tam tersi yöne işaret eder:

  • 4. Bölüm: “İşte bu yüzden, Tanrı’dan bahsettiğimizde sizin kendi Tanrı anlayışınızı kastediyoruz.” (s. 47) Bölümün, kendimize “yalnızca kısa şu soruyu sormamız gerekiyordu” (s. 47) dediği soru şudur: kişi kendinden üstün bir Güç’e inanıyor mu, “veya inanmak istiyor muyum” (s. 47)?
  • 7. Bölüm, agnostik ya da ateist bir adayla konuşma üzerine: “sizin Tanrı konseptinize katılmak zorunda olmadığının üzerinde durun.” (s. 93) “Ona mantıklı geldiği sürece istediği konsepti seçebilir.” (s. 93) Teolojik terimler hakkında da: “Siz neye inanıyorsanız olun, böyle konuları açmayın.” (s. 93)

Kitap açıkça “bu cümleyi asla bir ateiste söylemeyin” demez. Ama onu bir meydan okuma olarak kullanan bir üye, kitabın o durum için verdiği yönergelerin desteklemediği bir şey yapmış olur.

Adamın kendi anlatımı (bir üye hikâyesi)

“Güneyli Dostumuz”, hikâyelerin Bölüm I’indedir: “A.A.’nın Öncüleri”, yani A.A.’nın ilk gruplarının erken dönem üyeleri olarak tanımlanan kişiler (s. 169). Alt başlığı onu “papaz oğlu ve güneyli çiftçi” diye adlandırır (s. 208). Dördüncü baskıda (2001) bir üye hikâyesidir, program metni değildir ve bazı ayrıntıları 4. Bölüm’deki özetten farklıdır:

  • Ziyaretçi, ayrıldıktan dokuz gün sonra geri dönmüş başka bir hastaydı: “dürüst olacağımı söyleyerek ayrılmıştım, ama olmadım” (s. 214). Yazara, kendisinden daha büyük bir güce inanıp inanmadığını sordu; “bu güce ister Tanrı, Allah, Konfüçyüs, İlk Neden, İlahi Zihin ya da başka herhangi bir ad vereyim” (s. 214). Yazar, elektriğe ve doğanın diğer güçlerine inandığını, ama “Tanrı’ya gelince, eğer varsa, O benim için hiçbir zaman hiçbir şey yapmadı” dediğini söyledi (s. 214).
  • Yalnızken, “tanıdığım tüm değerli insanların” Tanrı konusunda yanılmış olabileceklerini düşündü (s. 214); sonra kendini hep “kendimi başkalarıyla ve her zaman kendi lehime kıyaslayarak” yargıladığını görmeye başladı (s. 215).
  • “Sonra bir ses gibi gelen bir düşünce gelir.” (s. 215) Düşünce “kafamda çınlıyor; ondan kurtulamıyorum.” (s. 215)
  • 4. Bölüm’deki özetin aksine, hikâye düşünceden doğrudan dizlerinin üzerine çökmeye geçmez. Önce duanın bu işe nasıl uyduğunu sormak için ziyaretçinin odasına gitti (s. 215), yatağına döndü, “tam bir umutsuzluk dalgası” hissetti (s. 215) ve ardından “Belki doğrudur” diye bir umut duydu (s. 215). Sonra diz çöktü ve “Tanrı’ya inanıyorum” (s. 215).
  • Alt başlık bunu birinci tekil kişiyle söyler: “Tanrı’nın olmadığını söylemeye ben kim oluyorum?” diye sordu (s. 208)

Hikâye, ardından gelenlerin hep kolay olmadığını da gösterir: evdeki topluluktan koptu, öfkelendi, “Tanrı rolü oynamaya” başladı (s. 217) ve bir keresinde bilerek sarhoş olmayı planladı; bu plan, eşine ne yapmayı düşündüğünü dürüstçe söyleyince suya düştü (s. 217–218).

Kimdi (sonraki tarih kitapları, tarihleriyle)

Büyük Kitap ondan adıyla söz etmez. Tecrübesinin “Bu kitapta” okunabileceğini söyler (s. 55) ama hangi hikâyenin onun olduğunu söylemez. Ayrıntılar örtüşür: bir papaz oğlu, bir hastane, aynı sözler. A.A. Comes of Age (1957) ve Pass It On (1984), “Güneyli Dostumuz”un yazarını Maryland’li Fitz M. olarak belirler (A.A. Comes of Age, 1957; Pass It On, 1984). A.A. Comes of Age onu “Towns Hospital’da iyileşen ikinci adam” diye anar (A.A. Comes of Age, 1957).

A.A. Comes of Age, onu bir papaz oğlu ve “derinden dindar” olarak tanımlar (A.A. Comes of Age, 1957). Kitap yazılırken, kitabın “sözcüğün öğretisel anlamında” Hıristiyan olması için ısrar etti (A.A. Comes of Age, 1957). Bill W., Fitz ile eski ateistler arasındaki tartışmalardan “anladığımız anlamdaki Tanrı” ifadesinin doğduğunu yazdı (A.A. Comes of Age, 1957).

Kitap 1939’da çıktığında Dr. Harry Emerson Fosdick’in değerlendirmesi (A.A. Comes of Age’de yeniden basıldı), bu cümleyi hastanede “bu gruptaki bir ateistin bir sesin söylediğini duyduğu” bir söz olarak aktardı (A.A. Comes of Age, 1957).

Bkz.: “her erkek, kadın ve çocuğun içinde, derinlerde bir yerde bir Tanrı fikri vardır” ne diyor? · “Tanrı ya her şeydir ya da hiçbir şeydir” kendi yerinde ne anlama gelir? · Basamakları çalışmak için dindar olmam gerekir mi?

Kendiniz okuyun

Kaynaklar

Kaynak Sayfalar Tarih
Alcoholics Anonymous, 4. Bölüm, “Biz, Agnostikler” 47, 53, 55–57 1939
Alcoholics Anonymous, 7. Bölüm, “Başkalarına Yardım” 93 1939
“Güneyli Dostumuz” (bir üye hikâyesi, Bölüm I) 169, 208–218 dördüncü baskı (2001)
A.A. Comes of Age (Fosdick’in 1939 tarihli değerlendirmesi dahil) — 1957
Pass It On — 1984

Recovery Starts bağımsızdır ve Adsız Alkolikler ile bağlantılı değildir. Alıntılar kısa ve kaynaklıdır; Büyük Kitap © A.A. World Services, Inc.’e aittir.

Bu sayfalar A.A. hakkındaki soruları, A.A.’nın kendi yayımladığı literatüre dayanarak yanıtlar; literatür baştan sona okunmuştur ve her alıntı, atıf yapılan sayfayla (İngilizce aslıyla) kelimesi kelimesine karşılaştırılmıştır. Recovery Starts bağımsızdır ve Adsız Alkolikler ile bağlantılı değildir. Neleri okuduk ve her kaynak ne zaman yazıldı.