Ana sayfa › Kitaplardan A.A. soruları › Sözler: kitaplarda var mı?

Büyük Kitap irade gücünün işe yaramadığını söylüyor mu?

Basamakları, Gelenekleri, Kavramları ve Büyük Kitap alıntılarını A.A.’nın 2022 Türkçe baskısından (“Adsız Alkolikler”), Önsöz’ü ve Huzur Duası’nı A.A. Türkiye’nin yayımladığı şekliyle aktarıyoruz. Basamak 12’de İngilizcesi ve A.A. Türkiye’nin toplantılarda okuduğu metin “bu mesajı alkoliklere taşımaya” der. A.A.’nın Türkçe metni olmayan yerlerde çeviri bizimdir. Sayfa numaraları İngilizce 4. baskıya göredir; Türkçe baskıda aynı yer genellikle 13–25 sayfa sonradır. İngilizcesini okuyun

Kısaca:

  • Bu sözlerle değil ve genel olarak iradeye dair bir kural olarak da değil. Kitabın söylediği daha dar ve daha kesin: ilk kadehe karşı alkoliğin irade gücü yetmez. Bizim “sözde var olan irade gücümüz hakikatte yok olmuştur” (s. 24); “irade gücümüzle bırakabileceğimiz noktadan sonra da yıllarca içmeye devam ettiğimizi görüyoruz” (s. 34); “İrademin ve kendimi tanımış olmamın, o korkunç an geldiği zaman hiçbir işe yaramadığını gördüm” (s. 42).
  • Kitap “İradesi zayıf olmalı” sözünü dışarıdakilerin alkoliklere dair yanlışlarından biri sayar (s. 20) ve sorunu bir güç eksikliği olarak adlandırır: “bunları bütün irademizle gönülden hayata geçirmeyi istedik; ama gerekli güç orada değildi” (s. 45).
  • İradeyi Tanrı’ya teslim etme kararından sonra (Üçüncü Basamak, s. 59), irade kullanılacaktır, hem de çok: “Bu çizgide irade gücümüzü istediğimiz kadar kullanabiliriz. İradenin doğru kullanımı budur.” (s. 85). 5–7. Bölümlerdeki eylem programı, üyenin yaptığı bir iştir.

Kitapta “irade gücü”, sayfa sayfa

“İrade gücü” ifadesi ana metinde on üç kez geçer (s. xxxi, 20, 22, 24, 33, 34, 40, 42, 85, 92, 107, 138, 155). Kendi paragraflarında okunduklarında üç gruba ayrılırlar.

Başkalarının söyledikleri. 2. Bölüm örnekler sıralar ve şöyle der: “Bunlar içiciler hakkında duyduğumuz klişe gözlemlerdir” (s. 20); aralarında “İradesi zayıf olmalı” ve “İstese bırakır” vardır (s. 20) ve “Arka planlarında bir cehalet ve yanlış anlamalar silsilesi vardır” der (s. 20). Aynı yanlış okuma bir bankacıdan da gelir; içen bir yönetici için şöyle der: “Eğer sendeki irade ve dirayet onda varsa bu işin altından kalkar.” (s. 138); ve “Muhakemelerine, sağduyularına, iradelerine ne olmuştu?” diye soran eşlerden de (s. 107). Kitabın bankacı hakkındaki tespiti şudur: “Yöneticinin ciddi bir hastalıktan muzdarip olduğuna adeta inanamıyordu” (s. 138). “Doktorun Görüşü”nde bir hasta, gelecekte “içme dürtüsüne karşı koyabilecek iradeye” sahip olacağına dair güvence istiyordu; “bu teminatı ona verebilen hiç olmamıştı”. Ona yarayan bu güvence değil, bu kitaptaki fikirlerdi (s. xxxi).

İlk kadehe karşı. 2. Bölüm soruyu kendi sesiyle sorar: “Başka meselelerde hala ara sıra sergilediği sağduyu ve iradeye ne oldu?” (s. 22) ve “Bu muammayı cevaplayamayız.” der (s. 22). Sonra olguyu belirtir: “çoğu alkolik henüz belirsiz olan sebeplerden ötürü içmek konusundaki seçim gücünü kaybetmiştir.” (s. 24); öyle ki “sözde var olan irade gücümüz hakikatte yok olmuştur” (s. 24) ve “İlk kadeh karşısında savunmasız durumdayız.” (s. 24). 3. Bölüm aynı şeyi tecrübeden söyler: “irade gücümüzle bırakabileceğimiz noktadan sonra da yıllarca içmeye devam ettiğimizi görüyoruz” (s. 34) ve gençlerin, otuz yaşındaki adamın bir zamanlar yaptığı gibi, “kendi iradeleriyle bırakabilecekleri” şüphe eder (s. 33). Hikâyesi 3. Bölüm’de anlatılan Fred şöyle der: “Zaten bunu bir irade meselesi olarak gördüğümden kendime olan güvenim tamdı” (s. 40); nüksünden sonra da şunu anlar: “İrademin ve kendimi tanımış olmamın, o korkunç an geldiği zaman hiçbir işe yaramadığını gördüm” (s. 42). 7. Bölüm üyeye, yeni gelene “o ilk içkiyi kuşatan tuhaf zihinsel durumun normal irade işleyişini nasıl engellediğini” göstermesini söyler (s. 92) ve 11. Bölüm’de aday “ortaya koyabileceği iradenin boyutu ne olursa olsun bunun içkiyi uzun süre bırakmasını sağlayamayacağına” katılır (s. 155).

Kitabın tuttuğu niteleyicilere dikkat edin: “hakikatte yok olmuştur” (s. 24), “bazı zamanlar” (s. 24, 43), “uzun süre” (s. 155), “o korkunç an geldiği zaman” (s. 42). İddia, iradenin ilk kadeh üzerindeki erişimiyle ilgilidir, iradenin kendisiyle değil.

Kullanılan irade. Geriye kalan tek pasaj, gündelik rahatlamayı sürdürmeyle ilgili 6. Bölüm’dedir: “Her gün Tanrı’nın iradi tasavvurunu tüm aktivitelerimize yansıtmamız gereken bir gündür.” (s. 85) ve ardından “Bu çizgide irade gücümüzü istediğimiz kadar kullanabiliriz. İradenin doğru kullanımı budur.” (s. 85). Bu, kitabın irade gücünün ne için olduğunu söyleyen tek cümlesidir.

Eksik olan irade değil, güç

4. Bölüm, iradenin neden yetmediğine dair kitabın kendi açıklamasını verir. Kitabı yazan alkolikler “bunları bütün irademizle gönülden hayata geçirmeyi istedik; ama gerekli güç orada değildi. Gücümüz de irademiz de yetmedi ve biz yine yenildik.” (s. 45). Sonra: “Gücümüzün yetmemesi en büyük engeldi. Bizi yaşatacak bir güce ihtiyacımız vardı ve bu kendimizden Daha Üstün bir Güç olmalıydı.” (s. 45). Bu anlatıma göre sorun zayıf bir irade değil, alkole karşı dayanacak hiçbir şeyi olmayan bir iradedir ve kitabın bütün amacı, o Güç’ün nerede bulunacağını “tam da” söylemektir (s. 45). Bkz.: “Lack of power, that was our dilemma”: hangi ikilem? ve Birinci Basamak ne diyor? Neye karşı güçsüz?

5. Bölüm öbür yanı ekler: yanlış yöne dönmüş irade sorundur. “Alkolik bir insan, kendisi farkında olmasa da inatçı bir isyankârın en ileri örneğidir” (s. 62); “Kendi gücümüze dayanarak ya da istenç yoluyla da benmerkezciliğimizi azaltamadık. Tanrı’nın yardımına ihtiyacımız vardı.” (s. 62); “Her şeyden önce Tanrı’yı oynamayı bırakmamız gerekiyordu. Çünkü bu hiçbir işe yaramamıştı.” (s. 62). Üçüncü Basamak, “İrademizi ve hayatımızı anladığımız anlamdaki Tanrı’ya teslim etmeye” verilen karardır (s. 59) ve sabah duasında “Özellikle de bencillikten kurtulmak için dua ederiz” denir (s. 87). Bkz.: Büyük Kitap’taki “Bencillik —benmerkezcilik!” ve “self-will run riot” (başına buyruk irade) ne anlama geliyor?

İradeden hâlâ istenen şey

Kitap okuyucuya denemeyi bırakmasını söylemez. Tekrar tekrar isteklilik ister: “ne gerekiyorsa yapmaya” (s. 58), “inanmak istiyor muyum” (s. 47); ve 5–7. Bölümlerdeki vicdan muhasebesi, telafi ve On İkinci Basamak çalışması üyenin yapması gereken işlerdir. “Bu çizgide irade gücümüzü istediğimiz kadar kullanabiliriz” (s. 85). Kitabın sıralaması şöyledir: irade içkiyi tek başına durduramaz (s. 24, 34, 42); alkolik bunu yapabilecek bir Güç bulur (s. 45); iradesini teslim eder (s. 59); ve sonra iradesiyle programda ve Tanrı’nın iradesi doğrultusunda çalışır (s. 85). “Bizim için her daim eylem ve daha çok eylem söz konusudur.” (s. 88).

Yani düpedüz “irade gücü işe yaramaz” demek, kitabı iki ucundan kısaltır. “İradesi zayıf olmalı” demenin dışarıdan bakan birinin yanlış anlaması olduğu (s. 20) ve sorunun bir güç eksikliği olduğu (s. 45) tespitini düşürür; irade doğru yöne çevrildikten sonra onu bütünüyle kullanmaya dair kitabın talimatını da düşürür (s. 85).

Kendiniz okuyun

Kaynaklar

Kaynak Sayfalar Tarih
Alcoholics Anonymous, Doktorun Görüşü; 2–8 ve 10–11. Bölümler xxxi, 20–24, 33–34, 40–43, 45, 47, 58–59, 62, 85–88, 92, 107, 138, 155 1939

Recovery Starts bağımsızdır ve Adsız Alkolikler ile bağlantılı değildir. Alıntılar kısa ve kaynaklıdır; Büyük Kitap © A.A. World Services, Inc.’e aittir.

Bu sayfalar A.A. hakkındaki soruları, A.A.’nın kendi yayımladığı literatüre dayanarak yanıtlar; literatür baştan sona okunmuştur ve her alıntı, atıf yapılan sayfayla (İngilizce aslıyla) kelimesi kelimesine karşılaştırılmıştır. Recovery Starts bağımsızdır ve Adsız Alkolikler ile bağlantılı değildir. Neleri okuduk ve her kaynak ne zaman yazıldı.