Ana sayfa › Kitaplardan A.A. soruları › Büyük Kitap şu konularda ne diyor…

Büyük Kitap kendine acıma ve kıskançlık hakkında ne söylüyor?

Basamakları, Gelenekleri, Kavramları ve Büyük Kitap alıntılarını A.A.’nın 2022 Türkçe baskısından (“Adsız Alkolikler”), Önsöz’ü ve Huzur Duası’nı A.A. Türkiye’nin yayımladığı şekliyle aktarıyoruz. Basamak 12’de İngilizcesi ve A.A. Türkiye’nin toplantılarda okuduğu metin “bu mesajı alkoliklere taşımaya” der. A.A.’nın Türkçe metni olmayan yerlerde çeviri bizimdir. Sayfa numaraları İngilizce 4. baskıya göredir; Türkçe baskıda aynı yer genellikle 13–25 sayfa sonradır. İngilizcesini okuyun

Kısaca:

  • Büyük Kitap kendine acımayı da kıskançlığı da hiçbir yerde tanımlamaz ve ikisine ayrı bir bölüm ayırmaz. İkisi de korku, kızgınlık, bencillik ve sahtekârlıkla yan yana sıralanan listelerin içinde geçer. Kendine acıma, kitabın “bütün problemlerimizin kökü” olarak nitelediği benmerkezciliği besleyen etkenlerden biri olarak anılır (s. 62); kıskançlık ise dargınlık ve korkunun yanında alkoliklerin “en büyük düşmanları” arasında yer alır (s. 145).
  • Kendine acıma, hem içkinin hem de kendi kendini yöneten yaşamın bir parçasıdır: Bill’in “Kendime acımanın bataklığında” karşılaştığı yalnızlık ve çaresizlik (s. 8), “Kızgınlık, hiddet baş gösterir, kendine acımaya başlar” diye anlatılan aktör (s. 61). Kitabın buna karşı sunduğu şey Tanrı’nın yardımı ve başkalarına yönelmektir. Vaatlerde şöyle denir: “O işe yaramazlık ve kendine acıma hissi yok olup gidecek.” (s. 84); Bill de kendine acıma ve dargınlık onu neredeyse yeniden içkiye döndürecek hale geldiğinde “başka bir alkolik ile çalışarak günü kurtarabiliyordum” diye yazar (s. 15).
  • Kıskançlık, “Biz alkoliklerin en büyük düşmanları” arasında sayılır (s. 145) ve “İnsan duygularının en korkuncu olan kıskançlıkla karşı karşıya olduğumuzu” unutmamamız gerektiği söylenir (s. 82). Kitabın kıskançlıkla ilgili pasajlarının çoğu evle ilgilidir: alkoliğin kendi davranışının yol açtığı kıskançlık (s. 69, 82, 100) ve ailenin, onun başka alkoliklerle geçirdiği zamana, yeni inancına ve dışarıdaki ilgi alanlarına duyduğu kıskançlık (s. 119, 128, 131).
  • İkisi de, bir içkicinin içki seferini haklı çıkarmak için ileri sürdüğü duygular listesinde yer alır; kitap bu gerekçe için şunu söyler: “Ama sonunun ne olduğunu bildiğimizden, hiçbir nedenin içmemizi meşrulaştıramayacağını kabul etmek zorundayız.” (s. 37)

Sözcükler nerede geçiyor

Kitabın s. 1–164 arasında (İngilizce 4. baskı) “self-pity” veya “self-pitying” sözcükleri s. 8, 15, 61, 62, 84, 86, 88, 104, 105, 116 ve 127’de geçer; bir yerde de bir kocanın “yalnızlık hisseder ve kendine acımaya başlar” dendiği görülür (s. 81). “Jealous”, “jealousy” veya “jealousies” sözcükleri s. 37, 69, 82, 100, 119, 128, 131, 145 ve 161’de geçer. “Envy” yalnızca bir kez, s. 145’teki listede görünür.

Kendine acıma

İçkide. Bill, eşine ya öleceği ya da akıl hastanesine düşeceği söylendikten sonra (s. 7) şöyle yazar: “Kendime acımanın bataklığında karşıma çıkan yalnızlığı ve çaresizliği anlatmak için kelimeler kifayetsiz kalır.” (s. 8). 8. Bölüm’de eşler, kalan birkaç sosyal akşamı kendine acımalarıyla bozan kocaları hatırlar: erkekler içmediğinde bile “kendilerine acıyışları onları tatsız kimselere çevirirdi.” (s. 105)

Kendi kendini yöneten yaşamda. 5. Bölüm’deki aktör bütün oyunu yönetmek ister ve oyunun hiçbir zaman kendisine uymadığını görür. Kendinden çok başkalarını suçlar; “Kızgınlık, hiddet baş gösterir, kendine acımaya başlar” (s. 61). Kitap şunu sorar: “Nazik olmaya çalışırken bile kendi için bir arayışta değil midir aslında?” (s. 61); sonra okura döner: “Ne kadar inkâr etsek de, çoğumuz sadece kendimizle, kendi kızgınlıklarımızla veya kendimize acımakla meşgul değil miyiz?” (s. 62). Ardından gelen teşhis benmerkezciliktir ve kendine acıma onu besleyenlerden biridir: “Korkunun yüzlerce çeşidiyle, kendimizi kandırışımızla, kendimiz için olan arayışımız ve kendimize acımamızla sürekli çevremizdekilerin ayağına basıyoruz ve onlar da karşılık veriyorlar.” (s. 62). Kitap bunun tek başına çözülemeyeceğini söyler: “Kendi gücümüze dayanarak ya da istenç yoluyla da benmerkezciliğimizi azaltamadık.” (s. 62). Bkz.: Büyük Kitap’ta “bencillik —benmerkezcilik!” ve “inatçı bir isyankâr” ne demek?

Ayıklıkta. Kendine acıma, içki bittiğinde bitmez. Ayık olduğu hâlde bir buçuk yıl boyunca iş bulmakta zorlanan Bill, kendine acıma ve dargınlık dalgalarının kendisine musallat olduğunu yazar (s. 15). Bu duygu, onun anlatımıyla “Bazen bu beni neredeyse yeniden içme noktasına kadar getiriyordu”; “her türlü önlem başarısızlıkla sonuçlansa bile” işe yarayan şey ise başka bir alkolikle çalışmaktı (s. 15).

Kitabın istediği. Pasajlar boyunca örüntü aynıdır: kendine acımaya Tanrı’dan yardım isteyerek ve başkalarına yönelerek karşılık verilir.

  • Vaatler, telafi çalışmasının sonunda gelir: “O işe yaramazlık ve kendine acıma hissi yok olup gidecek.” (s. 84); hemen ardından, aynı nefeste: “Bencil şeylere ilgimizi kaybedecek ve dostlarımızla alakadar olacağız.” (s. 84)
  • On Birinci Basamak, her sabah: “Tanrı’dan düşüncelerimizi yönlendirmesini, kendimize acımadan, aldatıcılıktan ve kendimize hizmet eden motivasyonlardan düşüncelerimizi arındırmasını isteyelim.” (s. 86)
  • Gün boyunca “İraden tecelli edecektir” dediğimizde “heyecanın, korkunun, sinirin, endişenin, kendine acımanın ya da ahmakça kararların tehlikesinden büyük ölçüde kurtuluruz” (s. 88).

Kendine acıma, Onuncu Basamak’ın her gün gözlemlenmesini söylediği dört şeyden biri değildir (“Bencillik için, aldatıcılık, kırgınlık ve korku için gözlerinizi açık tutun”, s. 84); gece gözden geçirmenin sorusundaki dörtlüde de yoktur: “Kızgın, bencil ya da hilekâr davrandık mı? Korktuğumuz oldu mu?” (s. 86). Bunun yerine sabah meditasyonunda geçer (s. 86).

Aileler de bunu yaşadı. 8. Bölüm’deki eşler, kendine acımanın yalnızca içene ait olduğunu düşünüyormuş gibi yazmazlar: “Acı, hüsran, hayal kırıklığı, kendine acıma, yanlış anlaşılma ve korkuyla çok vakit geçirdik.” (s. 104) ve “herkes gibi biz de gurur, kendine acıma, gösteriş ve benmerkezci insanı yaratan her türlü diğer şeyden müzdariptik” (s. 116). 9. Bölüm, ailede herkesin kusurları üzerine yapılan konuşmaların “ateşli bir tartışmaya dönüşmedikçe, kendine acıma ve kendini haklı gösterme çabaları içermedikçe, dargınlıkların güdümündeki eleştirilere ev sahipliği etmedikçe” yapıcı olacağını söyler (s. 127).

Kıskançlık

“En büyük düşmanlar” arasında. İşverenlere seslenen 10. Bölüm’de: “Biz alkoliklerin en büyük düşmanları dargınlık, kıskançlık, haset, hüsran ve korkudur.” (s. 145). Paragraf, ofisteki çekişmelere ve alkoliğin insanların onu aşağı çekmeye çalıştığı yönündeki fikrine devam eder; kitap bunun çoğu zaman öyle olmadığını söyler (s. 145).

Alkoliğin yol açtığı kıskançlık. 5. Bölüm’deki cinsellik dökümü şunu sorar: “Haksızca kıskançlık, şüphe ve acı yaratmış mıydık?” (s. 69). Evdeki telafi çalışmasında, eşine bir ilişkisini itiraf eden bir adama “Biz, ona başka birini dâhil etme hakkımızın olmadığını söylememiz gerektiğini düşünüyoruz” denir (s. 82) ve “İnsan duygularının en korkuncu olan kıskançlıkla karşı karşıya olduğumuzu unutmayalım” diye eklenir (s. 82). 7. Bölüm, yeni gelene yardım eden kişiye ailenin onu hasta biri olarak görmesini sağlamasını öğütler; ayrıca “Dargınlık ve kıskançlık uyandırmamaları yönünde uyarılarda bulunun” der (s. 100).

Sonradan ailedeki kıskançlık. Üç pasaj, içki bittikten sonra ailenin kıskançlığını anlatır ve kitabın cevabı her seferinde adamı geri çekmek değil, ona yer açmaktır:

  • Eşe “onun başkalarına, özellikle de alkoliklere gösterdiği ilgiyi kıskanabilirsiniz” denir (s. 119). Kitap “kendi ayıklığını devam ettirebilmesi için başka insanlarla çalışması gerekiyor” der, “Alkolik uğraşlar için olan şevkini köreltmeyi gerçek bir hata olarak görüyoruz” diye ekler ve eşe “Çabalarına mümkün olduğu ölçüde dâhil olmalısınız” der (s. 119).
  • Baba dinî bir coşkuya kapıldığında aile “Babalarının ilgisini çalan Tanrı’yı kıskanabilirler” (s. 128). Kitap, ailenin bunu geçici bir evre olarak görmesini ve ona hüküm vermemesini ister; iş birliği yaparlarsa babanın, ailesine karşı yükümlülüklerini dışarıda bırakan bir manevi yaşamın dengesiz olduğunu göreceğini söyler (s. 129).
  • Baba kulüplere, vatandaşlık görevlerine ve spora yeniden döndüğünde “bir kıskançlık hissi baş gösterebilir” (s. 131). Kitap, “çiftin her birinin daha ilk başta teslim olmaları gerektiği gerçeği” ile yüzleşmek gerektiğini söyler ve babanın diğer alkoliklerle geçirdiği zamanın “dengeli olması gerekir” der (s. 131).

İçmek için bahane olarak. 3. Bölüm, kıskançlığı içenlerin sarhoş olmaya gitmeyi haklı çıkarmak için ileri sürdükleri duygular arasında sayar: “gerginlik, kızgınlık, endişe, depresyon, kıskançlık ve benzeri sebeplerden ötürü” (s. 37). Kitabın hükmü şudur: “Ama sonunun ne olduğunu bildiğimizden, hiçbir nedenin içmemizi meşrulaştıramayacağını kabul etmek zorundayız.” (s. 37)

Erken dönem topluluğunda. 1939’daki Akron ve Cleveland toplantılarını anlatırken: “Sosyal ayrımlar, önemsiz düşmanlıklar ve kıskançlıklar; bunlara karşı güleriz biz ancak.” (s. 161)

Metnin yapmadığı şey

Kitap, kendine acımayı ya da kıskançlığı, kendi tekniği olan ayrı sorunlar olarak ele almaz. İkisi de kızgınlık ve korkuyla aynı listelerde yer alır; kitap bunları, genel olarak benliği ele aldığı gibi ele alır: vicdan muhasebesi, Tanrı’nın yardımı, telafi ve başkalarıyla çalışmak (s. 62, 84, 86, 88). Bkz.: “Bir numarada kızgınlık vardı” nerede geçiyor ve ne anlama geliyor? ve Onuncu ve On Birinci Basamaklar günlük hayatta ne ister?

Sonraki A.A. yazıları (tarihli)

  • 1955 tarihli bir Grapevine yazısında (P-17’de yeniden basıldı) Bill W., ilk üyelerin alkolün yanı sıra vazgeçmeleri gerekenleri sayar: “Kendimizi haklı çıkarmayı, kendimize acımayı ve öfkeyi pencereden dışarı atmak zorundaydık.” (P-17, “Adsız Alkolikler Neden Adsızdır”, 1955)
  • Dr. Bob and the Good Oldtimers (1980), üç numaralı A.A. üyesinin eşinin şunu anımsadığını aktarır: günahı olmadığını söylediğinde Bill W. ona “ama ya kendine acıma, korku ve endişe?” demiş (Dr. Bob and the Good Oldtimers, 1980). Bu, yıllar sonra bir üyenin anısıdır; program metni değildir.

Kendiniz okuyun

Kaynaklar

Kaynak Sayfalar Tarih
Alcoholics Anonymous, 1., 3. ve 5–11. bölümler 8, 15, 37, 61–62, 69, 81–88, 100, 104–105, 116, 119, 127–131, 145, 161 1939
P-17, “Adsız Alkolikler Neden Adsızdır” (Bill W.) — 1955
Dr. Bob and the Good Oldtimers — 1980

Sayfa numaraları dördüncü baskıya (2001) aittir.

Recovery Starts bağımsızdır ve Adsız Alkolikler ile bağlantılı değildir. Alıntılar kısadır ve kaynakları gösterilmiştir; Büyük Kitap © A.A. World Services, Inc.’e aittir. P-17’deki makaleler © AA Grapevine, Inc.’e aittir.

Bu sayfalar A.A. hakkındaki soruları, A.A.’nın kendi yayımladığı literatüre dayanarak yanıtlar; literatür baştan sona okunmuştur ve her alıntı, atıf yapılan sayfayla (İngilizce aslıyla) kelimesi kelimesine karşılaştırılmıştır. Recovery Starts bağımsızdır ve Adsız Alkolikler ile bağlantılı değildir. Neleri okuduk ve her kaynak ne zaman yazıldı.