Ana sayfa › Kitaplardan A.A. soruları › Önceki sayfaların kendi başlarına kapsamadığı Basamaklar

Dokuzuncu Basamak’taki “onları veya başkalarını rahatsız etmeyeceğimizden emin olduğumuz zaman” şartı ne anlama geliyor? (Eşime bir ilişkiyi anlatmalı mıyım?)

Basamakları, Gelenekleri, Kavramları ve Büyük Kitap alıntılarını A.A.’nın 2022 Türkçe baskısından (“Adsız Alkolikler”), Önsöz’ü ve Huzur Duası’nı A.A. Türkiye’nin yayımladığı şekliyle aktarıyoruz. Basamak 12’de İngilizcesi ve A.A. Türkiye’nin toplantılarda okuduğu metin “bu mesajı alkoliklere taşımaya” der. A.A.’nın Türkçe metni olmayan yerlerde çeviri bizimdir. Sayfa numaraları İngilizce 4. baskıya göredir; Türkçe baskıda aynı yer genellikle 13–25 sayfa sonradır. İngilizcesini okuyun

Kısaca:

  • Dokuzuncu Basamak şöyledir: “Daha önce zararımız dokunan kişilerden, onları veya başkalarını rahatsız etmeyeceğimizden emin olduğumuz zaman doğrudan özür diledik ve hatalarımızı mümkün olduğu kadar telafi ettik.” (s. 59) Büyük Kitap bu şartı hiçbir cümlede tanımlamaz. 6. Bölüm onu iş başında gösterir: “düşüncesizlik ve aptalca kahramanlık yapıp, kendimizi alkol çukurundan kurtarayım derken başkalarını başka bir çukura itemeyiz” (s. 79) ve başkalarını etkileyebilecek köklü bir adımdan önce “o kişilerin de onayını almamız gerekir” (s. 80).
  • İstisna, kendimize gelecek bedelle değil, başkalarına gelecek zararla ilgilidir. Kendi kayıplarımız için kitap şöyle der: “Pozisyonumuzu da kaybedebiliriz, itibarımızı da. Hapse bile girebiliriz; ama alkol konusunda azimliyiz.” (s. 79)
  • Bir ilişki konusunda kitap kural değil, tecrübesini sunar. Eş bilmiyorsa ona söylenmeli mi? “Bizce bu her zaman yapılmamalı.” (s. 81) Eş genel olarak biliyorsa kusuru kabul edin ama diğer kişinin adını vermeyin: ona “başka birini dâhil etme hakkımızın olmadığını” (s. 81) söylememiz gerektiği yazılır. Kitap ayrıca “bazı istisnalar” olabileceğini (s. 81), bazı durumlarda “sonuna kadar açıklık” gerekebileceğini (s. 82) ve “Dışarıdan bakan kişi, böyle yakın bir ilişkinin iç yüzünü değerlendiremez.” (s. 82) der.
  • Dr. Bob and the Good Oldtimers (1980), 1935’te Akron’da geçen bir olayı aktarır ve şartın “yanlışlıkla girmediği” sonucuna varır (Dr. Bob and the Good Oldtimers, 1980). Bu, 1980 yazarlarının okumasıdır; Bill’in 1939’da yazdığı bir şey değildir.

Basamak ve kitabın başka yerlerindeki aynı fikir

Dokuzuncu Basamak 59. sayfadadır. Dayandığı liste vicdan muhasebesi sırasında yapılmıştı (s. 76) ve Dokuzuncu Basamak, dostlarımıza gidip “geçmişte verdiğimiz hasarı telafi edeceğiz.” (s. 76) yerdir. Son maddedeki fikir, kitap telafilere varmadan önce iki kez daha geçer:

  • Beşinci Basamak’ta. Ailemizden birini seçebiliriz, ama “eşimize ya da ebeveynlerimize onları kıracak ve mutsuz edecek konuları açamayız” (s. 74). “Kendimizi kurtarmak için başkasını aşağı çekmeye hakkımız yok.” (s. 74) Hikâyenin bu kısımları “bizi anlayabilecek ve anlattıklarımızdan etkilenmeyecek olanlara” (s. 74) aktarılmalıdır ve “Kuralımız kendimize karşı sert, diğerlerine karşı her zaman düşünceli olmaktır.” (s. 74)
  • Cinsellik değerlendirmesinde. “Eğer çabalarımız daha çok zarara yol açmıyorsa zarar verdiğimiz yerde hatalarımızı düzeltmeye istekli olmak zorundayız.” (s. 69)

6. Bölüm bunu nasıl uyguluyor

6. Bölüm istisnayı zor telafilerden kaçmanın yolu olarak ele almaz. Önce tersini söyler: doğru olanı yapmak için güç ve yön isteriz, “Şahsi sonuçları ne olursa olsun” (s. 79), ve “Hiçbir şeyden kaçmamamız gerekli.” (s. 79)

Sonra döner: “Bizim atacağımız adımlar başkalarını da etkiliyor ve etkileyecek.” (s. 79) İstisna işte burada devreye girer.

  • Nafaka borcu olan adam. Hakkında tutuklama kararı vardı. Kendiliğinden gidip teslim olması “bir kahramanlık sayılabilirdi” (s. 79), ama hapisteyken “iki aileye de hiç destek sağlayamayacaktı” (s. 79). Bu yüzden ilk eşine yazdı, hatalarını itiraf etti, az bir miktar para gönderdi ve ısrar ederse hapse gitmeye razı olduğunu söyledi (s. 79). Kitabın kaçındığı zarar, ona değil, iki aileye gelecek zarardır.
  • Önce onay. “Başkalarını etkileyecek önemli bir eyleme girişmeden önce o kişilerin de onayını almamız gerekir.” (s. 80) İzin aldıysak, başkalarına danıştıysak, Tanrı’dan yardım dilediysek ve köklü adım hâlâ gerekiyorsa, “ne yapılması gerekiyorsa yapmalıyız” (s. 80).
  • Rakibini yıkan adam. Konuyu yeniden açmanın ortağının itibarını sarsacağından, ailesini lekeleyeceğinden ve geçimini elinden alacağından korkuyordu (s. 80) ve “Ona bağlı yaşayanları bu işe dâhil etmeye ne hakkı vardı?” diye sordu (s. 80). Eşine ve ortağına danıştıktan sonra, Yaratıcısı’nın karşısına bu iftirayla suçlu çıkmaktansa bu riskleri almanın daha iyi olduğuna karar verdi ve kilisede herkesin önünde bir açıklama yaptı (s. 80). Yani başkalarının karşılaşacağı risk tartıldı ve onlarla konuşuldu. Telafiyi iptal etmek için kullanılmadı.

İlişki (s. 80–82)

Kitap ardından “evle ilgili sorunlarımız” konusuna girer; 1939’un kendi diliyle: bir koca “kadınlarla bilinmesini istemediğimiz şekilde ilişkiler” kurmuş (s. 80–81) ve belki de “gizli ve heyecan verici bir ilişki” (s. 81) yaşamıştır. Ne yapılacağını adım adım söyler:

  1. Çoğu zaman bir şey yapmak gerekir. “Durum her ne olursa olsun, genellikle, bu konuda bir şeyler yapmamız gerekir.” (s. 81)
  2. Eş bilmiyorsa. “Eğer eşimizin bilmediğinden eminsek ona açılmalı mıyız? Bizce bu her zaman yapılmamalı.” (s. 81)
  3. Eş genel olarak biliyorsa. “Şüphesiz ki suçumuzu itiraf etmek durumundayız.” (s. 81) Her ayrıntıyı, kadının kim olduğunu ve nerede olduğunu bile bilmek isteyebilir. Kitabın yanıtı: başka birini işin içine katmaya hakkımız yok; yaptıklarımıza üzgünüz ve Tanrı’nın izniyle bir daha yaşanmayacak. “Daha fazlasını yapamayız; daha ileri gitme hakkımız yoktur.” (s. 81)
  4. Kural değil. Yazarlar “bazı istisnalar” olabileceğini (s. 81) ve “Bu konuda belli bir kural koymak istemesek de” diyerek kural koymak istemediklerini (s. 81) ekler; izlenecek en iyi yolun bu olduğunu da öğrenmişlerdir. Kitap “detaylara inmek kıskançlık yaratacaktır” der (s. 82); bu yüzden diğer kişinin adını gereksiz yere vermemek daha iyidir.
  5. Bazı durumlar farklıdır. “Bazen sonuna kadar açıklık gerektiren durumlar da olabilir” (s. 82) Dışarıdan hiç kimse bunu yargılayamaz. Çift birlikte “olan olmuş” demeye (s. 82) ve her biri “aklında diğerinin mutluluğunu önde tutarak” bu konuda dua etmeye (s. 82) karar verebilir. Kitap bunun “İnsan duygularının en korkuncu olan kıskançlık” olduğunu hatırlatır (s. 82).

Yani kitabın “eşime söyleyeyim mi?” sorusuna yanıtı ne evet ne hayırdır. Şudur: eş zaten biliyorsa kusuru kabul edin, üçüncü bir kişiyi işin içine çekmeyin, gerisini kendi rahatlamanızdan önce diğer kişinin mutluluğunu gözeterek kararlaştırın. 9. Bölüm, eski ilişkilerin sonradan kazınması hâlinde olanları ekler: birbirini bağışlamış çiftlerde incinen taraf “eski kaçamağı mezarından çıkardı ve kızgınca küllerini savurdu” (s. 124); bu yüzden kitap “eğer iyi ve kullanışlı bir amaca hizmet etmiyorsa geçmişin geçmişte bırakılmasından yanayız” der (s. 125).

6. Bölüm’deki bu metin bir kocanın ilişkisi üzerine yazılmıştır. 9. Bölüm ise “alkoliğin ya da eşinin kaçamaklar yaptıkları durumlara” değinir (s. 124) ve bunları kazımama öğüdü ikisi için de geçerlidir. Bkz.: İçki bırakıldıktan sonra aileye ne olur?

Neyi mazur göstermez

İstisna, başkalarına verilecek zararı kapsar. Kendi utancımızı ya da kaybımızı kapsamaz: kitap makam, itibar ve özgürlüğü kaybetmeyi yüzleşmemiz gereken şeyler olarak sayar (s. 79). Evdeki telafilerin de sözden fazlası olmasını bekler: “Pişmanlık içinde üzgün olduğumuzu homurdanmak asla yetmeyecektir.” (s. 83) Gerçekten düzeltilemeyecek bir yanlışta: “Eğer elimizde olsa düzelteceğimizi inanarak ve gerçekten içimizden gelerek söylüyorsak artık bunlar için üzülmeyiz.” (s. 83) Bkz.: Büyük Kitap telafi etmeyi nasıl anlatıyor? ve Beşinci Basamağı kime anlatmalıyım?

Şartın neden orada olduğu: 1980’den bir anlatım

Büyük Kitap’tan önceki sözlü programda, Bill’in sonradan anımsadığı kadarıyla, şöyle bir basamak vardı: “İçkimizle zarar verdiğimiz herkese karşı zararı telafi ettik” (A.A. Comes of Age, 1957); hiçbir istisna yoktu. Bill bu altı basamağı “yaklaşık olarak” söylenenler diye vermiştir (A.A. Comes of Age, 1957). Pass It On, Bill’in kayıp ilk Oniki Basamak taslağının bir “yaklaşık yeniden yapılandırmasını” basar; orada Dokuzuncu Basamak’ta şart zaten vardır (Pass It On, 1984).

Dr. Bob and the Good Oldtimers (1980), Bill ile Dr. Bob’un 1935 yazında birlikte çalıştığı Eddie R.’yi anlatır (Dr. Bob and the Good Oldtimers, 1980). Bill, Lois’e Eddie ve karısıyla yaşanan “korkunç bir patlamadan” söz eden bir mektup yazmıştır (Dr. Bob and the Good Oldtimers, 1980). Aynı sayfalarda Bill, Eddie’nin karısını dövdüğünü anımsar (Dr. Bob and the Good Oldtimers, 1980). Kitaba göre patlama “görünüşe göre” Eddie’nin karısının, “Oxford Grupları geleneğine uygun olarak, Eddie’nin onaylamadığı bir ihtiyatsızlığı açıkça itiraf edip telafi etmesinden” çıkmıştı (Dr. Bob and the Good Oldtimers, 1980) ve Dokuzuncu Basamak’taki sınırlamanın “yanlışlıkla girmediği” sonucuna varır (Dr. Bob and the Good Oldtimers, 1980).

Bu, 1980 yazarlarının “görünüşe göre” diyerek ortaya koyduğu bir çıkarımdır. Kaynaklarımızda Bill’den 1939’da şartı neden yazdığına dair hiçbir şey yok. Büyük Kitap’ın kendi nedenleri yukarıdakilerdir: telafinin dokunacağı insanlar.

Kendiniz okuyun

Kaynaklar

Kaynak Sayfalar Tarih
Alcoholics Anonymous, 5, 6 ve 9. Bölümler 59, 69, 74, 76, 79–83, 124–125 1939
A.A. Comes of Age (altı basamak, “yaklaşık olarak”) — 1957
Dr. Bob and the Good Oldtimers (Eddie R., 1935) — 1980
Pass It On (Basamakların ilk taslağının yeniden yapılandırması) — 1984

Recovery Starts bağımsızdır ve Adsız Alkolikler ile bağlantılı değildir. Alıntılar kısa ve kaynaklıdır; Büyük Kitap © A.A. World Services, Inc.’e aittir.

Bu sayfalar A.A. hakkındaki soruları, A.A.’nın kendi yayımladığı literatüre dayanarak yanıtlar; literatür baştan sona okunmuştur ve her alıntı, atıf yapılan sayfayla (İngilizce aslıyla) kelimesi kelimesine karşılaştırılmıştır. Recovery Starts bağımsızdır ve Adsız Alkolikler ile bağlantılı değildir. Neleri okuduk ve her kaynak ne zaman yazıldı.