10. Basamak: Vicdan Muhasebesine Devam Etmek

10. Basamak, programın bir proje olmaktan çıkıp bir yaşam biçimine dönüştüğü andır. Büyük Kitap bunu 59. sayfada sıralar: “Vicdan muhasebesine devam ettik ve hatalı olduğumuzu gördüğümüzde derhal itiraf ettik.” Bu Basamak’a geldiğimizde 4. ile 9. Basamaklar boyunca evimizi temizlemiş oluruz. 10. Basamak ondan sonra onu temiz tutmamızı ister. 84. sayfa bunu, vicdan muhasebemize devam etmek ve yeni hataları yaptıkça, hemen oracıkta düzeltmek olarak tanıtır. Her sabah Dördüncü Basamak’ı yeniden yaşamamız istenmez. Bugünün dağınıklığını bugün fark etmemiz istenir; hâlâ bir telafi listesi yerine tek bir cümleyle onarılabilecek kadar küçükken.

10. Basamak Büyük Kitap’ta Nerede Yer Alıyor

Basamağın kendisi On İki Basamak’ın arasında, 59. sayfada, “Programımız Hakkında” bölümünde yer alır. Uygulama talimatları “Uygulamaya Geçiş” bölümünün sonlarına doğru, 84 ve 85. sayfalarda, Dokuzuncu Basamak Vaatleri’nin hemen ardından gelir. Bu yerleşim tesadüf değildir. Kitap, hayal bile edemeyeceğimiz bir yaşamı anlatmayı bitirmiştir ve nefes almadan bize onu nasıl koruyacağımızı söyler. 84. sayfa, manevi bir dünyaya girdiğimizi ve bundan sonraki görevimizin anlayış ve itibar içinde gelişmek olduğunu söyler. Sonra zaman çizelgesini koyar: “Bu bir gecede olacak iş değil. Hayatımız boyunca devam etmeli” (s. 84). 10. Basamak, iyileşmeye sonradan eklenmiş bir angarya değildir. Bundan sonra iyileşmenin nasıl göründüğüdür.

Büyük Kitap Bunu Nasıl Çalıştırmamızı Söylüyor

84. sayfadaki talimatlar ezberlemeye yetecek kadar kısa, öğle yemeğinden önce kullanmaya yetecek kadar da belirgindir. “Bencillik için, aldatıcılık, kırgınlık ve korku için gözlerinizi açık tutun” (s. 84). Bunlar, Dördüncü Basamak’ta avladığımız aynı dört baş belasıdır ve kitap onları cezalandırılacak günahlar olarak değil, yakalanacak belirtiler olarak ele alır. Bunlar boy gösterdiğinde talimat, Tanrı’dan onları derhal ortadan kaldırmasını dilemek, onları hemen biriyle konuşmak ve biri zarar gördüyse hızlıca düzeltmeye çalışmaktır. Sonra düşüncelerimizi kararlılıkla yardım edebileceğimiz birine yöneltiriz (s. 84). Bu yönergelerin temposuna dikkat edin: derhal, hemen, hızlıca, çabucak. 10. Basamak bir hız Basamağı’dır. Eski yöntem, bir kızgınlığın on yıl boyunca içimizde mayalanmasına izin vermekti. Yeni yöntem onu akşam yemeğinden önce yakalamaktır. Tüm tutum tek bir kısa satıra sığar: “Sevgi ve başkalarına karşı hoşgörü yaşamımızın kanunudur” (s. 84).

Uyguladığımızda Ne Değişir

Talimatların hemen ardından kitap bize en cesur vaatlerinden bazılarını sunar. “Bir şeylerle ya da birileriyle dövüşmeyi de bırakırız. Alkolle bile” (s. 84). Akıl sağlığı geri dönmüştür. “İçki belki pek seyrek aklımıza geliyor, geldiği zaman da bu düşünceden yangından kaçar gibi kaçıyoruz” (s. 84). Tepki otomatik hale gelir; irade gücüyle üretilmez, bize verilir. “Nötr bir pozisyona konulmuş gibi güvende ve korunaklı hissedeceğiz” (s. 85). Sorun ortadan kaldırılmıştır. Ama aynı sayfa, göz ardı edersek bedelini ödeyeceğimiz bir uyarı taşır: “Manevi eylem planını terk edip kendimizi salmak kolay olurdu. Bunu yapmak ise bizim başımızı belaya sokar; zira alkol kurnaz bir düşmandır” (s. 85). Kitap bunun nedeni konusunda açık sözlüdür: “Bizim alkolizmimiz tedavi edilmedi. Bizim sahip olduğumuz şey, aslında manevi durumumuzun bakımına bağlı olan gündelik bir rahatlamadır” (s. 85). Bunu dikkatle okuyun. Güvenlik gerçektir ve koşulludur. 10. Basamak, rahatlamanın dayandığı bakımdır.

Bu Basamak Hakkındaki Dürüst Korku

Şimdi dürüst kısım. Çoğumuz 10. Basamak’ı duyunca daha başlamadan yorulur. Ömür boyu süren günlük vicdan muhasebesi mikroskop altında yaşamak gibi, hatalı olduğumuzu derhal kabul etmek ise sonsuza dek her tartışmayı kaybetmeye razı olmak gibi gelir. Bazılarımız, hayat boyu özür dileyerek bir paspasa dönüşmekten sessizce korkar. Ama kitap hiçbir zaman bizden yerlere kapanmamızı istemez; hatta endişeye, pişmanlığa ya da hastalıklı muhakemelere kapılmamamız konusunda özellikle uyarır, çünkü bu, başkalarına olan yararlılığımızı azaltacaktır (s. 86). Dört belirli şeye dikkat etmemizi ve onlarla çabucak ilgilenmemizi ister; tıpkı bodrumu su basmadan önce küçük bir sızıntıyı yamamak gibi. Uygulamada, hatalı olduğumuzu derhal kabul etmek, onu taşımaktan, yani seçeneğinden daha hafiftir. Yıllarca savunulamaz olduğunu bildiğimiz konumları savunduk ve yorucu yaşam buydu. On dakikalık dürüstlük, on günlük kızgınlıktan daha ucuza gelir ve Basamak, biriktirdiği enerjiyi hemen yardım edebileceğimiz birine harcar (s. 84).

10. Basamak, sayfayı gün boyunca temiz tutar. 11. Basamak, onu nasıl açıp kapatacağımızı gösterir. Kitap hemen devam eder: “On Birinci Basamak bize dua ve meditasyon önerir” (s. 85) ve 86. sayfadaki akşam değerlendirmesi, 10. Basamak’ın zaten oluşturduğu alışkanlıktan doğal olarak büyür. 10. Basamak yeni yaşamımızın bakımıysa, 11. Basamak onun güç kaynağıdır. Bugünün vicdan muhasebesi bittiğinde, sayfayı bizimle birlikte çevirin.