Ana sayfa › Kitaplardan A.A. soruları › Sözler: kitaplarda var mı?

A.A.’da “hiçbir şart yok” (no musts) demek doğru mu?

Basamakları, Gelenekleri, Kavramları ve Büyük Kitap alıntılarını A.A.’nın 2022 Türkçe baskısından (“Adsız Alkolikler”), Önsöz’ü ve Huzur Duası’nı A.A. Türkiye’nin yayımladığı şekliyle aktarıyoruz. Basamak 12’de İngilizcesi ve A.A. Türkiye’nin toplantılarda okuduğu metin “bu mesajı alkoliklere taşımaya” der. A.A.’nın Türkçe metni olmayan yerlerde çeviri bizimdir. Sayfa numaraları İngilizce 4. baskıya göredir; Türkçe baskıda aynı yer genellikle 13–25 sayfa sonradır. İngilizcesini okuyun

Kısaca:

  • “A.A.’da hiçbir şart yoktur” Büyük Kitap’ta geçmez. Kaynaklarımızda bir kez, Dr. Bob and the Good Oldtimers’da (1980), Dr. Bob’un 1948’de yazdığı bir şeye düşülmüş tek satırlık bir açıklama olarak geçer.
  • İngilizce 1939 program metni, 1. ile 11. bölümler arasında “must” sözcüğünü altmış defadan fazla kullanır, çoğunlukla “we must” biçiminde. Örnekler: “Bunu yapmak zorundayız yoksa bu bizi öldürür!” (s. 62) ve “birisine karşı tamamen dürüst olmak zorundayız” (s. 73).
  • Kitap, hiç kimsenin kimseye onu izlemesini emretmemesi gerektiği konusunda da aynı ölçüde açıktır. Basamaklar “önerdiğimiz” iyileşme programı kapsamında sunulur (s. 59), yazarlar “belli bir kural koymak istemesek de” der (s. 81) ve kitap şunu söyler: “kimsenin ona buradaki tavsiyeleri uygulaması gerektiğini söylememesi en iyisi olacaktır” (s. 144).
  • Yani iki yarısı da doğru. A.A.’da kimse size bir şey yaptıramaz. Kitap yine de, yazarlarının tecrübesinden, iyileşmek istiyorsanız bazı şeylerin yapılması gerektiğini söyler.

“Hiçbir şart yok” nereden geliyor

Bütün kaynaklarımız “no musts”, “musts”, “you must” ve “Thou shalt not” için tarandı.

“Zorunluluk yoktur” ifadesinin geçtiği tek yer Dr. Bob and the Good Oldtimers (1980) kitabıdır. Bu kitap, Dr. Bob’un Grapevine’deki Eylül 1948 tarihli, On İki Basamak hakkındaki yazısını aktarır:

  • Basamaklar “dili sade, anlamı açık” olup ayıklık için samimi bir istek taşıyan herkesçe uygulanabilir (Dr. Bob and the Good Oldtimers, 1980).
  • “Yine de, tüm bunlara rağmen A.A.’da ayırt edici hiçbir kalıp yoktur” (Dr. Bob and the Good Oldtimers, 1980). Üyeler teolojik bir öğretiye bağlı değildir ve “‘Yapmayacaksın’ diliyle yazılmış bir A.A. On Emri bizi gerçekten rahatsız ederdi” (Dr. Bob and the Good Oldtimers, 1980).

1980 tarihli kitap sonra tırnak içinde şunu ekler: “Yani, ‘A.A.’da hiçbir şart yoktur.’” (Dr. Bob and the Good Oldtimers, 1980). Kitap bunu ilk kimin söylediğini belirtmez. 1948’den aktarılan sözler Dr. Bob’undur. Kısa biçim ise 1980 tarihli kitabın açıklamasıdır.

Hemen öncesinde aktarılan aynı yazı, uyumlu bir yaşamın “ilahi rehberlik altında onları harfiyen izleme yönündeki içten çabamızla” orantılı geldiğini de söyler (Dr. Bob and the Good Oldtimers, 1980). Yani Dr. Bob, dayatılmış bir “Şunu yapmayacaksın” yasasını reddetti. Basamakların isteğe bağlı birer ek olduğunu söylemedi.

(Soru listesi, “hiçbir şart yok” satırının bir Bill W. pasajının yanında durduğunu söylüyordu. Pasaj Dr. Bob’undur, 1948 tarihli Grapevine yazısından.)

Aynı 1980 kitabı “şart” kelimesini erken dönem Akron için öbür yönde de kullanır. Hastaneye yatış ve teslimiyetin yanı sıra, “kuşkusuz başka şartlar da vardı, Dr. Bob ile Bill bunların tam olarak ne olduğundan emin olmasalar bile” der (Dr. Bob and the Good Oldtimers, 1980). Akron grubuna dair 1938 tarihli bir raporu okurken, o zaman üyelerin toplantıları “arzu edilir” bulduğunu ama gerekli görmediğini, buna karşılık “Sabah ibadeti ve ‘sessiz vakit’ ise şarttı” diye not düşer (Dr. Bob and the Good Oldtimers, 1980). Yani “hiçbir şart yok” açıklamasını basan kitap, ilk üyelerin kendileri için bazı şeyleri şart saydığını da kaydeder. Dr. Bob’un 1948’de geri çevirdiği şey, üyelerin sırtına yüklenen bir “Şunu yapmayacaksın” on emri idi.

Kitabın “şart” kelimesini ele alışı

Yazarlar “yapmalısın”ı bilerek çıkardı. Bill, A.A. Comes of Age’de (1957), yayımdan önce dağıtılan taslağı okuyan psikiyatr Dr. Howard’ın metnin “‘sen’ ve ‘zorundasın’ sözcükleriyle fazla dolu olduğunu” söylediğini anlatır (A.A. Comes of Age, 1957). Doktor, her türlü zorlamayı kaldırmak için bunları mümkün olan yerlerde “yapsak iyi olur” ya da “yapmalıyız” diye değiştirmeyi önerdi. Bill kabul etti: “doktorun kesinlikle haklı olduğu apaçıktı” (A.A. Comes of Age, 1957).

Geriye kalan en yaygın biçim “we must” biçimidir. Dördüncü baskının 1–11. bölümler metninde “must” ya da “mustn’t” yaklaşık altmış sekiz kez geçer. Açık farkla en yaygın biçim “we must”tır (yirmi üç kez; altısı, aşağıda anlatılan, kitabın reddettiği bir kurallar listesinde), buna karşılık “you must” yedi kez geçer. Geriye kalan zorunlulukların çoğu, yazarların yapmak zorunda olduklarını gördükleri şeyleri aktarır:

  • Bencillik üzerine: her şeyden önce alkolikler ondan arınmalıdır. “Bunu yapmak zorundayız yoksa bu bizi öldürür!” (s. 62).
  • Beşinci Basamak üzerine: “Bu dünyada uzun ve mutlu yaşamak gibi bir beklentimiz varsa, birisine karşı tamamen dürüst olmak zorundayız” (s. 73–74).
  • Telafi üzerine: “Hiçbir şeyden kaçmamamız gerekli” (s. 79). “Alacaklılarımızdan korkmamız yersiz ve zararlıdır” (s. 78).
  • Gündelik yaşam üzerine: “Her gün Tanrı’nın iradi tasavvurunu tüm aktivitelerimize yansıtmamız gereken bir gündür” (s. 85).
  • Manevi yaşam üzerine: yazarlar “hayatın manevi temelini bulmamız gerektiği ya da kaçınılmaz sona doğru gideceğimiz” gerçeğiyle yüzleşmek zorunda kaldı (s. 44).

Kitabın bir “zorunluluğu” reddettiği yer. 7. Bölüm, başkalarının alkoliklere yüklediği zorunlulukları sıralar: insanlar bize “içkinin servis edildiği yerlere gitmememiz gerektiğini”, “içki içen arkadaşlarımızı dışlamamızı”, “barlara gitmememizi” söylemiş (s. 100–101). “Tecrübelerimiz bize bunların illa böyle olması gerekmediğini söylüyor” (s. 101).

Kitap bir kişinin başkasına emir vermesine hiçbir zaman izin vermez. Kitabı alan kişiye şöyle denir: “kimsenin ona buradaki tavsiyeleri uygulaması gerektiğini söylememesi en iyisi olacaktır” (s. 144). “Kişi kendi adına karar vermelidir” (s. 144). Yeni gelen, okuduktan sonra “devam etmek isteyip istemediğine kendisi karar vermek zorundadır” (s. 95). Eşlere ise şöyle seslenir: “ona asla alkol konusunda ne yapması gerektiğini söylememeniz” (s. 111). Gelenekler üyelik konusunda aynı şeyi söyler: “A.A. üyeliği paraya ya da mutabakata dayanmamalıdır” (s. 563).

Basamaklar önerilmiştir. “İşte önerdiğimiz iyileşme programı kapsamında bize yardımcı olacak Basamaklar:” (s. 59). Bill, “öneri” ifadesinin “anladığımız anlamdaki Tanrı” ifadesiyle aynı son dakika uzlaşmasında eklendiğini söyler: Basamaklar “yalnızca öneri olacaktı” (A.A. Comes of Age, 1957). Evde telafi konusundaki zor bir soruda yazarlar “Bu konuda belli bir kural koymak istemesek de” diye yazar (s. 81).

Ama “önerilmiş” olmak “önemsiz” demek değildir. Aynı sayfalar, insanlar bazı şeyleri atladığında ne olduğunu aktarır. “Yarım yamalak çabalarımız bize hiçbir kazanç sağlamadı” (s. 59). “Eğer bu hayati basamağı atlayacak olursak, içmeyi bırakamayabiliriz” (s. 72).

Bunun anlamı

“A.A.’da zorunluluk yoktur” sözü yetki konusunda haklıdır. A.A.’da hiç kimse bir üyeye herhangi bir şeyi emredemez ve kitap, “you must” (“yapmalısın”) biçiminden kaçınmak için bilerek yeniden yazılmıştır. İçerik konusunda haklı değildir. Kitabın yazarları, defalarca ve kendi seslerinden, bazı şeylerin yapılması gerektiğini söyler: dürüstlük, bencillikten kurtulmak, telafi, her gün Tanrı’ya güvenmek, başkalarına yardım etmek. Bunları, hayatta kalmak için gerekli buldukları şeyler olarak sunarlar ve sahip olduklarını isteyen herkese sunarlar (s. 58).

Bazen A.A. üyeliği ya da ayıklık için “zorunluluk” ya da şart olmadığı söylenir. Üyelik kısmı doğrudur (Uzun Biçim Üç, s. 563). Ayıklık kısmı ise kitabın ötesine geçer; kitap, yazarlarının yapmak zorunda olduklarını gördükleri şeyleri açıkça adlandırır.

Ayrıca bkz.: Basamaklar kural mı, öneri mi?

Kendiniz okuyun

Kaynaklar

Kaynak Sayfalar Tarih
Alcoholics Anonymous, Bölüm 1–11 (tarandı ve sayıldı) 1–164 1939
Bölüm 4–8 ve 10 44, 58–62, 72–85, 95, 100–101, 111, 144 1939
On İki Gelenek, Uzun biçim, Üç (Büyük Kitap Ek I) 563 AA Grapevine, 1946; Büyük Kitap’ta 1955’ten beri
A.A. Comes of Age (Dr. Howard’ın öğüdü; öneri olarak Basamaklar) — 1957, 1939 taslağı hakkında; 1950 sonrası
Dr. Bob, Grapevine yazısı, Dr. Bob and the Good Oldtimers’da aktarılıyor — yazı Eylül 1948; kitap 1980 (“hiçbir şart yok” açıklaması kitabın kendisinindir)
Dr. Bob and the Good Oldtimers, erken dönem Akron’un “şartları” üzerine — 1980, erken dönem Akron yılları hakkında (bir pasaj 1938 tarihli bir raporu okuyor); 1950 sonrası

Büyük Kitap sayfa numaraları dördüncü baskıdandır. “must” sayımı bizim dördüncü baskı metnimizdendir; Giriş, bu bölümlerin 1939’dan beri “büyük ölçüde dokunulmamıştır” olduğunu söyler (s. xi).

Recovery Starts bağımsızdır ve Adsız Alkolikler ile bağlantılı değildir. Alıntılar kısadır ve kaynakları belirtilir; Büyük Kitap, A.A. Comes of Age ve Dr. Bob and the Good Oldtimers metinlerinin telif hakkı © A.A. World Services, Inc.’e aittir.

Bu sayfalar A.A. hakkındaki soruları, A.A.’nın kendi yayımladığı literatüre dayanarak yanıtlar; literatür baştan sona okunmuştur ve her alıntı, atıf yapılan sayfayla (İngilizce aslıyla) kelimesi kelimesine karşılaştırılmıştır. Recovery Starts bağımsızdır ve Adsız Alkolikler ile bağlantılı değildir. Neleri okuduk ve her kaynak ne zaman yazıldı.