Büyük Kitap’ta Hatalarımızı Telafi Etmek: 8. ve 9. Basamaklar

Büyük Kitap, hataları telafi etmeyi “Uygulamaya Geçiş” adlı bölümde 76. sayfadan 84. sayfaya kadar anlatır. Sekizinci Basamak, zarar verdiğimiz herkesin listesini çıkarmamızı ve hepsinin hatalarını telafi etmeye istekli hale gelmemizi ister. Dokuzuncu Basamak ise şunu ister: “Daha önce zararımız dokunan kişilerden, onları veya başkalarını rahatsız etmeyeceğimizden emin olduğumuz zaman doğrudan özür diledik ve hatalarımızı mümkün olduğu kadar telafi ettik” (s. 59). Kitap Sekizinci Basamak için bir paragraftan fazla yer ayırmaz ve nedeni pratiktir: listeyi vicdan muhasebemizi yaparken zaten çıkarmıştık (s. 76). Geriye isteklilik kalır; kitap, henüz yoksa gelene kadar istemeye devam etmemizi söyler.

Bunu neden yapıyoruz? 76. sayfa, bu bölüme “Eylemle desteklenmeyen inanç, boş bir inançtan başka bir şey değildir” hatırlatmasıyla başlar. Önceki basamaklarda yaşadığımız manevi tecrübe ilişkilerimize taşınmazsa solup gider. 77. sayfa amacı tek bir cümleyle verir: “Asıl amacımız ise Tanrı’ya ve insanlara gücümüzün yettiği kadar hizmet edebilecek seviyeye erişmek.” Hatalarımızı telafi etmemizin başlıca nedeni daha iyi hissetmek ya da bağışlanmak değildir. Bencil iradenin enkazını süpürüyoruz ki yeniden faydalı olabilelim.

Doğrudan Telafi Gerçekte Nasıl Görünür?

“Doğrudan” demek, uzak ve güvenli bir yerden belirsiz bir özür göndermek yerine, mümkün olduğunda yüz yüze o kişiye gitmemiz demektir. Kitap gerçek durumları adım adım ele alır. Kızdığımız ya da zarar verdiğimiz kişiye “yardımcı ve affedici bir ruh hali ile” yaklaşırız (s. 77) ve odağı kendi sokağımızın tarafında tutarız; onun kusurları o gün bizim işimiz değildir. Alacaklılar konusunda 78. sayfa, onlardan kaçmamamızı söyler. Üzgün olduğumuzu bildiririz ve yapabileceğimiz en iyi geri ödemeyi ayarlarız. İtibarımıza, hatta daha fazlasına mal olabilecek hatalar bile masadadır. 79. sayfa ölçüyü açıkça koyar: “Hiçbir şeyden kaçmamamız gerekli.” Kişisel sonuçları ne olursa olsun, doğru olanı yapabilmek için Tanrı’dan güç ve yön isteriz.

“Zarar Vermedikçe” Şartı

Dokuzuncu Basamak tek bir dikkatli istisna taşır: telafi etmek o kişiye ya da bir başkasına zarar verecekse yapmayız. Şartın neyi söylemediğine dikkat edin. Bizim için utanç verici, pahalı ya da korkutucu olduğunda yapmayız demez. Sözü edilen zarar onlarındır, asla bizim değil. 79. sayfa, kendimizi alkol çukurundan kurtarayım derken başkalarını başka bir çukura itmememiz, yani “düşüncesizlik ve aptalca kahramanlık” yapmamamız konusunda uyarır. Kendi vicdan rahatlığımızı başkasının sırtından satın almak telafi değildir; Dokuzuncu Basamak kılığına girmiş bir bencillik daha olur. Kitabın 80. ve 81. sayfalardaki örnekleri, bir eşi yaralayacak ya da masum insanları zarara sokacak itiraflarla ilgilidir. Bu durumlarda önce yol gösterimi ararız: köklü bir adım atmadan önce başkalarıyla konuşur, Tanrı’dan yön isteriz (s. 80). İsteklilik tam kalır. Yöntem ise düşünceli kalır.

Telafi, Özür Değil, Onarımdır

82. sayfa, özrün neden yetmediğine dair kitaptaki en canlı tabloyu verir: “Bir alkolik başkalarının yaşamlarını da kasıp kavurarak yoluna devam eden bir kasırga gibidir.” Bir kasırga, bir kasabaya özür dileyerek onu onaramaz. Aileden söz ederken 83. sayfa açık sözlüdür: “Pişmanlık içinde üzgün olduğumuzu homurdanmak asla yetmeyecektir.” Yeten şey onarımdır. Borçlarımızı öderiz, sakladığımız gerçeği söyleriz ve her şeyden önce evde, gün be gün farklı yaşarız ki bize en yakın insanlar değişimi yalnızca duymasın, yaşasın. Kitap ayrıca bazı hataların hiçbir zaman tam olarak düzeltilemeyeceği konusunda da dürüsttür. 83. sayfa, mümkün olsaydı düzeltirdik diyebiliyorsak bunlar için kaygılanmamamızı söyler. Bu basamağın para birimi istekliliktir.

Kitabın Vaat Ettikleri

Kitap, Dokuzuncu Basamak talimatlarının tam ortasında duraklar ve bu işi titizlikle yaparsak ne olacağını anlatır. “Eğer gelişimimizin bu aşamasında itinalı olursak, işimizin yarısı bile bitmeden kendimizi hayrete düşmüş bulacağız” (s. 83). Sonra Dokuzuncu Basamak Vaatleri gelir: “Yeni bir özgürlük ve yeni bir mutluluğu tanımış olacağız. Geçmişe pişmanlık duymayacak ve onu kapalı kapılar ardında saklamak istemeyeceğiz” (s. 83). Hatalarımızı telafi ettikçe insanlardan korkmak, kendine acıma ve eski işe yaramazlık hissi silinmeye başlar. 84. sayfa, pasajı nesillerdir sınadığımız bir güvenceyle kapatır: “Ama eğer sebat edersek hepsi gerçekleşecek.” Listeyi bu hafta bitirmemiz gerekmiyor. Yalnızca başlamamız, istekli kalmamız ve bir sonraki isme doğru yürümeye devam etmemiz gerekiyor.